شاعیر: بێخود (١٨٧٩-١٩٥٥)
زمان: کوردیی ناوەندی
قاڵب: پێنج خشتەکی
کێش: مفاعلن مفاعلن مفاعلن مفاعلن
غەزاڵی خۆشخەرامی من کە توڕڕە ئینتیشار ئەکا
غەزاڵی خۆشخەرامی من، کە توڕڕە ئینتیشار ئەکا
ھەزار شێری سەفشکەن بە ڕشتەیێ شکار ئەکا
کە تیری غەمزە تێژ ئەکا، لە جەرگ و سینە کار ئەکا
کە قامەتی بەدەر ئەخا، قیامەت ئاشکار ئەکا
چ قامەتێ؟ بە ڕاستی لە سەروی جۆیبار ئەکا
فیدایی دڵبەرێ ئەبم کە عەینی دڵڕوبایییە
غوڵامی سەروەرێ ئەبم کە فەخری پادشایییە
کە ڕۆژی ھیجری ماتەمە و شەوی ویساڵی شایییە
کە سەد ھەزاری وەک منی بە جان و دڵ فیدایییە
نە من کە نەقدی جان و مڵک لەڕێی ئەوا نیسار ئەکا
لە گوڵشەنی نوبووەتا گوڵێکی نەودەمیدەیە
لە قولزومی ڕیسالەتا دوڕێکی کەسنەدیدەیە
لە بورجی چەرخی عیززەتا مەھێکی بەرگوزیدەیە
ھەزار شاھ و حاکمی غوڵامی زەڕخەریدەیە
کەسێکە موعجیزەی ئەسەر لە وردەبەرد و دار ئەکا
گەدایی بارەگاھی ئەو ئەگەر ئەمیر، ئەگەر وەزیر
فیدایی عیزز و جاھی ئەو ئەگەر غەنی، ئەگەر فەقیر
مەپرسە خەرقی عادەتی شەھەنشەھی فەلەک سەریر
ئەگەر لە فەیزی ئەو نەبێ دوو ھۆقە جۆ و یەک چتیر
چلۆن لە ڕۆژی خەندەقا کیفایەتی ھەزار ئەکا
موتیعی ئەمر و نەھی ئەو ملووکی سەرکەش و بزێو
ئەسیری قەھر و لوتفی ئەو سیباع و وەحشی دەشت و کێو
نیگاری دڵشکاری من لە ھەر فەراز و ھەر نشێو
کە پەردە لابدا لە ڕوو بە بۆیی زوڵف و خەدد و لێو
لە ڕایحەی بەھەشت ئەکا، لە نوور ئەکا، لە نار ئەکا
لە ئەووەڵ و لە ئاخرا مەداری ئەنبیایە ئەو
لە باتین و لە زاھیرا حەبیبی کیبریایە ئەو
کە چونکە لای خودا قسەی بەڕاستی ڕەوایە ئەو
دە موژدە بێ لە ئوممەتی کە گەورەیێکی وایە ئەو
لە ڕۆژی مەحشەرا تکای ھەموو گوناھکار ئەکا
پەیەممەرێ کە باعیسی وجوود و خەلقی عالەمە
کە تاقەسواری عەرسەیی شەفاعەتە و موسەللەمە
کە زام و ھیجر و میحنەتی سروور و وەسڵ و مەرھەمە
لە ھەفتخوانی سینەدا موژەی خەدەنگی ڕۆستەمە
لە فەتحی خەیبەری دڵا برۆی لە ذوالفَقار ئەکا
شەھا بە غەیرەتت قەسەم دەمێکە دیلە ئوممەتت
بە دەس عەدووی دینەوە عەجەب زەلیلە ئوممەتت
لە خەستەخانەیی غەما وەھا عەلیلە ئوممەتت
بە چیھرە زەردییا ئەڵێی دوچاری سیلە ئوممەتت
دەوایی ڕەحم و لوتفی تۆ ھەمیشە ئینتیزار ئەکا
خۆش ئەو دەمەی کە ڕۆژ و شەو تەواف ئەکا ڕەواقی تۆ
خۆش ئەو سەرەی کە کەوتبێ لە کووچە و سوقاقی تۆ
بە تیکە تیکە بێ دڵێ کە نەیبێ ئیشتیاقی تۆ
حەیاتی من ویساڵی تۆ، مەماتی من فیراقی تۆ
بەڵێ پەری خەیاڵی تۆ عیلاجی شێت و ھار ئەکا
دەمێکە چاوەڕێیەتی گیان و دڵ ویساڵی تۆ
ئومێد ئەکا کە دەرکەوێ لە پڕ مەھی جەماڵی تۆ
ئەگەر لە ئاینەی منا دەمێ نەبێ میسالی تۆ
شکەستە بێ بە بەردی غەم بە جاھی سەحب و ئالی تۆ
کە ئاسمان وەکوو زەمین بەوانە ئیفتیخار ئەکا
خوسوس خەلیفەیی یەکەم، ڕەئیسی فیرقەی ئیھتیدا
کە ئەو بوو کردی ڕۆحی خۆی لەڕێی سەداقەتا فیدا
کەسێ کە پێی موبارەکی بخاتە ژاری ئەژدەھا
لەبەر ڕەسوولی موحتەرەم نەوەک گەزەندی پێبگا
یەقین بزانە ئیشی وا لە ئیشی یاری غار ئەکا
لە پاش ئیمامی نامەوەر عومەر خەلیفەیی زەمین
درەختی مەعدەلەت سەمەر، چەمەن تیرازی شەرع و دین
نە ھەر لە عەسری عەدڵییا مەڕە و لە گورگ ئەبێ ئەمین
لە جێگەیێ جەنابی ئەو کە بوو ئیتر سەگی لەعین
لە ترسی شێری ھەیبەتی بە لوورەلوور فیرار ئەکا
لە وەسفی خازینی سووەم یەگانە گەوھەری حەیا
ئیمامی مەجمەعی ئەدەب، خەتیبی مینبەری حەیا
ھەچی بڵێم خەجاڵەتم لە شەرمی جەوھەری حەیا
کەسێ کە دابخا فەلەک لەڕێی ئەوا سەری حەیا
ھەزاری وەک من و مەلەک بە باسی سەر مەزار ئەکا
لەگەڵ کەسێ حەبیبی خۆی خوا کە بووی عینایەتی
بەیانی وەسفی ئەو ئەکا لە هَلْ أَتي بە ئایەتی
بەڵێ غەزەنفەرێکی وا کەوا درا ھیدایەتی
لە ڕۆژی فەتحی خەیبەرا بە زۆری شان و ڕایەتی
بە دەست و تێغی ھەڵمەتی لە شێری کردگار ئەکا
مەپرسە جاھ و حیشمەتی دوو بێچوەشێری حەیدەری
لە خادیمێکی بێشەیان چ سووننی و چ جەعفەری
شەقێن ئەکا بە سەد سەری قوباد و تاجی قەیسەری
ھەتا نەچیتە کەربەلا گران ئەزانی ئەی پەری
کە کۆمەڵی مەلەک لەوێ لە قافڵەی زوووار ئەکا
لە بێخود ئەر سوئال ئەکەن کە چۆنە چاکە سیححەتی؟...
بە دەردی عەشقی لەیلەوە نەماوە ھێز و قووەتی
بە ناڵەناڵی گەرمیا، بە ئاھی سەردی حەسرەتی
بە ئەرخەوانی ئەشکیا، بە زەعفەرانی سووڕەتی
لە چۆڵی بێنەواییا، لە قەیسی لەشبەبار ئەکا
بەدەس ھەوا و نەفسەوە ئەگەرچی بەندە موبتەلام
ھیلاکی باری مەعسیەت، کەلاکی دەردی بێدەوام
بەڵام ئەمەم کیفایەتە کە نەعتخوانی موستەفام
خولاسە من لە ھەر دوولا کەسێکە مەلجەء و پەنام
کە گفتوگۆ بە وەحشی و غەزاڵ و سووسەمار ئەکا
ھەزار شوکر و سەد سەنا کە غونچە وا گەشایەوە
بە بۆی نەسیمی لوتفی حەق گرێی لە دڵ کرایەوە
بروودەتی ھەوایی غەم لەسەر زەمین بڕایەوە
لیوایی شادی و فەرەح بەجارێ ھەڵکرایەوە
موقەددیمەی شکۆفە ھەر لە شاھی نەوبەھار ئەکا
ھەتا تەجەللیی خودا لە عالەما بکا زوھوور
بە ئاگری گوڵی چەمەن چیا ببێتە کێوی توور
فریشتە و ئادەمی ئەڵێن ھەتا ئەبەد لە خوار و ژوور...
سەلاتی حەق لەسەر شەھێ کە شەق ئەکا قەمەر لە دوور
سەلامی حەق لەسەر مەھێ کە ئەسپی خۆر لە غار ئەکا
1941
شێوازی MLA & APA بۆ شیعری سەرھێڵ
بێخود. «دیوانی بێخود/ا/غەزاڵی خۆشخەرامی من کە توڕڕە ئینتیشار ئەکا». ڤەژین بوکس. www.vejinbooks.com. سەردانی ڕێکەوتی ٢٠١٧/١٢/١٢.
ئەگەر لەم دەقەدا ھەڵە یان کەموکۆڕی ھەیە تکایە بۆ ئاگادارکردنەوەمان لەسەر ئەم دوگمەیە کلیک بکە: فۆرمی پەیوەندی.