شاعیر: مەلا حەسەنی دزڵی (١٨٥٩-١٩٤٦)
زمان: کوردیی گۆرانی
قاڵب: مەسنەوی
کێش: ١٠ بڕگەیی
تەڵاق
تۆ ڕواسەنی و ھەورێشەی حەیزی
ناگای عَمر و زید جە دەیز و بەیزی
تۆیچ ماچات مەڵا و فڵانیچ مەڵڵا
ئینە فاجیعەن بیللا وە تەڵڵا
ئەسمای موشتەرەک گووش کەردەن وەڵات
تف جە زەمانە نیام دەسەڵات
غەڵەت ئیملایی وێت ئیسڵاح کەرە
جا پێسە پاڵنگ ھەڵمەتە بەرە
تۆ کێنی ئاخر مەگەر تۆیچ ھەنی؟
نامە ھیچ، حەتتا وێت غەڵەتەنی!
فەرقو ئینسان و باقی، شعوورا
ئانەیە ماچوو کە جە تۆ دوورا
ھەزار دەھەزار ھەزارە کەرە
ئانەتەر بارە ئیزافە کەرە
موسوڵمان فرەن چینەیچ فرەتەر
خەرەفیای نەزان مەلای بووڵاوسەر
گردو ئیسلامی ئینە کارشا؟
یا ھەر وڵاتێ ئینە بارشا؟
عێراق و مەکە و مەدینەی گوزین
میسر و دەمەشق و شام و فەلەستین
ئەفغان و ئێران ھێند و پاکستان
ئافریقای سیاو تا مەغولستان
تەڵاقشا گنۆ بە تڕو بزا؟
یا پەی خەپلێوە تەڵاقی وزا؟
ئی جۆرە تەڵاق، ئی ھەر بازارە
عارا پەی دینی، ئیتر واز بارە!
شەرعەن تەڵاقە، بە ترێ بەن بۆ
مشیۆ ئیزدواج، ئوسوڵەن گەن بۆ!
قەسەم کەلاما زاتەن و سیفات
نە بە تەڵاق و بە لات و مەنات
تۆ کەی جە قورئان حاڵیتا یارۆ!
چەن مەرحەلێما پەرێ مژمارۆ:
إمساک بە مَعروف، تَسـریح بە إحسان
تەماشا کەرە، قورئانا قورئان!
تَسکُن و زَوجَین بگێرە نەزەر
ذَکَر و أُنثى، چێشا جانەوەر؟
أَبغَضُ­الحَلال طَلاق، عِندالله
سادە مەگێرە، بە نامێ مەڵڵا!
چینە سادەتەر بواچوو پەی تۆ
پەی تۆی بێ سەواد، جە دین ڕەنجەڕۆ!
ڕیش ­چەرمێ قەومی، گلێرێ باوە
پەی کوڕەکەیشا ژەنێ بنیاوە
پەرسو مەڵا و شێخ، ڕیش چەرمە و دەگا
پەی ئی وەسڵەتی، مشووری وەرا
ھێجبی کرێو، دیاری بەردەی
تەدارک گێرا پەی دەس ماچ کەردەی
ئاما و لوایا، بیا و برۆ
وەعدە و وەعیدا جە ڕاس و درۆ
گەلەدرەو و ھەربەنە و ھۆڵە
بان­ماڵای زمسان جە سەردا و سۆڵە
گجی ھەسروە، کڵاش ھەسوورە
ھێزم ئاردەیا چا کەشە دوورە
ئاخرش یاوۆ وەلیمەی نیکاح
تا با بە ھامسەر، حەڵاڵ و مەباح
بە گردۆ خەڵکی بەشارەت دریا
شاھیدی عادڵ ئامادە کریا
تەقلید بە زەوجەین، شاھید و وەلی
کریۆ بە زامن، حەزرەتی عەلی
ئەسڵ و فەرعی دین قەرائەت کریۆ
پەنا بە فتوای عولەما بریۆ
ڕەزای تەرەفەین، مارەیی مەعلووم
شەرایت پەسەند بەبێ لام و جووم
أنکَحت و زَوَّج، ھەزار قال و قیل
نیکاح لازما بە ھەزار دەلیل
نیکاح جاری بی و کریا پا پاوەن
جا ئیتر یاوا نۆبەی زەماوەن
قەرز و ھامسایا، سەلەم و حاجی
زەما کێشش مێ، ھەر پێسە تانجی
تەدارک گێرا، شادی چەن وەشەن
گۆشت و برنج و قەند، چای، ڕوەن
گۆرانی واتەی، چەپڵە، ھۆرپڕای
لباسی زەریف، ھەڵاوە و ھۆزای
ھەی بادە بادە، ھەی بادە بادە
شادی و زەماوەن، موبارەک بادە
ھەلولە و شمشاڵ، چەپڵە و دووزەلە
یۆ ماچۆ لوە، یۆ ماچۆ مەلە
سوارە غارغارێن، ڕەقس و سەما و زەوق
لەنجە و کناچا، مەلا مارۆ شەوق
ئاخرش وەیوە، یاوا بە زاوا
عەشرەت دەستا وەش، یانەتان ئاوا!
ژیوایێ تازە، دەس پەنە کەرا
تێلانێ و سەوقات، دیسانۆ بەرا
بە ھەزار ئومێد، ھەزار ئارەزوو
ژەن ئاما پەی کوڕ، کناچێ دریا شوو
ئی گردە بەزمە و، ئی گرد جەنجاڵا
بە تڕ تەڵاقێ، ئیتر بەتاڵا!
زارۆڵە وەیلان، ژەنی سەرگەردان
بە دەم تڕایە، یانە بۆ وێران!
ئینەت گەرەکا، مەڵای نامەڵا
بێ ڕەحم و ئینساف، لێوەی بەرەڵا
خەیاڵتا حەسەن، ئیسڵاحە کەری
بە کوردی ماچوو: «بەخوا زۆر کەری!»
شێوازی MLA & APA بۆ شیعری سەرھێڵ
مەلا حەسەنی دزڵی. «دیوانی مەلا حەسەنی دزڵی/تۆ ڕواسەنی و ھەورێشەی حەیزی». ڤەژین بوکس. www.vejinbooks.com. سەردانی ڕێکەوتی ٢٠١٨/٠٢/١٩.
ئەگەر لەم دەقەدا ھەڵە یان کەموکۆڕی ھەیە تکایە بۆ ئاگادارکردنەوەمان لەسەر ئەم دوگمەیە کلیک بکە: فۆرمی پەیوەندی.