مەم و زین

نووسەر: ئەحمەدی خانی (١٦٥٠-١٧٠٧)
زمان: کوردیی باکووری
قاڵب: دەفتەری شیعر
تۆمار کراو لە ڤەژین بوکسدا: 60 لە کۆی 60
100 %

چاپەکان

  • احمد خانی، مم و زین، استانبول: نجم استقبال مطبعه‌‌سی، ١٩١٩.
  • احمد خانی، مم و زین، تیکستا کریتیک ترجما وپیشنجر: م. ب. رودنکو، مسکوا: انیستیتوی ملتید آسیا، ١٩٦٢.
  • Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, Istanbul: Gün Yayinlari, 1968.
  • ئەحمەدێ خانی، مەم و زین، دانەیا عەزیزێ کوڕێ شیربارێ مامزێدی ئەوا ل سالا ١١٦٥ کۆچی ھاتییە نڤیسین، بەرھەڤکرن: تەحسین ئیبراھیم دوسکی، دھۆک: سپیزێز، ٢٠٠٨.

ناوەرۆک

نووسینی «مەم و زین» لە ساڵی ١٦٩٢دا کۆتایی پێ ھاتووە. لەسەر قاڵبی مەسنەوی و لە 2656 بەیتدا و لەسەر کێشی «مفعولُ مفاعلن فعولن» دانراوە.
ناونیشان سەرناوژ میسراع
مەم و زین/٠١دیباچە72
مەم و زین/٠٢تعداد نعمەت شوماری، و تکرار شکرگوزاریا باری د سوورەتی ئایینەداری و پردەبەرداریا پەروردگاریدا دگل ئختتاما ب موناجاتەک موختەسەرێ کردی114
مەم و زین/٠٣د نەعتا قەلەمێ مەسنووعات و سەردەفتەرێ مەوجوودات و عەقلێ مەعقوولات و پێشدەستێ مەخلووقات حەزرەتێ «سید السادات المصطفی علیه أفضل الصلوات»134
مەم و زین/٠٤ئستدعایێ شەفاعەت و ئستشفاعێ مەغفرەت ژ جەنابێ ساحبێ سەریرێ شەفاعەت د سوورەتێ معراجێ دا ب بال حەزرەتێ عززەت56
مەم و زین/٠٥ئەشعارا مەدیحەتا تەوائفێ د کوردانە ب شەجاعەت و غیرەتێ ئزھارا بەدبەختی و بێ تالعیا وانە دگەل ھندە سەماحەت و حەمییەتێ92
مەم و زین/٠٦سەبەبێ نەزما کتابێ ب ڤی ئەزمانی د سوورەتێ شەکوایا ژ دەورانی و گلیا ئەنبائێ د زەمانی کو ل بال وان یەکسانە ھونەردانایی دگەل عەیبا نادانی102
مەم و زین/٠٧فھرست سەراغاز کتاب ئەخبار و ئەشعار نەعت ئەلقاب و ئەسارە د سورەت ئعتراف و ئقرارا بعەجز و ئنکسار دگەل ئعتزارا گوفتار وی152
مەم و زین/٠٨مەبدەئێ مەقالە د نەعتا حاکمێ بوھتانێ خودان ئقبال «أمیر زین الدین بن أمیر أبدال» دگەل وەسفا ھەردو ھەمشیرەئێد وی ساحب جەمال «زین» و «ستی»یێد بێ مسال130
مەم و زین/٠٩تەحسینا قوماش و کالایێ والایێ حوسنا حەبیبانە عومووما تەعریزا جەوھەرێ بھایێ جەمالا ستی و زینانە مەخسووسا30
مەم و زین/١٠عەتفێ عنان و لجام بە سەر ئەنجامە کەلام58
مەم و زین/١١داستانا بەیانا نەورۆزا سولتانی تەسمیەیێ مەوسمێ سوروور و شادمانی ب مەرسوومێ قەدیمێ کوردستانی کو وان دگۆتێ: سەرسال، عەد دکرن ب عیدێ و سال52
مەم و زین/١٢ب دەرکەتنا شەھریانە ب دەشتێ ژ بۆ سەیرانا سەرسال و گەشتێ32
مەم و زین/١٣مورەخخەس بوونا وشاقان ب گولشەنا سەرسالێ رەغبەت کرنا وانە ب بازارا حوسن و جەمالێ20
مەم و زین/١٤مولاقی بوونا تاجدین و مەمێ یە ب ستی و زینێ موستەغرق بوونا وانە د بەحرا عشق و ئەڤینێ140
مەم و زین/١٥ھشیاریا مەمێ و تاجدین ژ بێ ھۆشی و مەخمووریا شەرابا عشقێ ئاگاھی و خەبەرداریا وانە ژ سەبەب و واستەئێ وەمەقێ104
مەم و زین/١٦موعاوەدەتا ستی و زینێ ژ سەرسال و گەشتێ ئستتلاعا دایەئێ ل ماجەرا و سەرگوزەشتێ98
مەم و زین/١٧تەکرار ئستخبارا دایەئێ ژ کونھێ ماجەرایێ تەسریح و تەقریرێ ئەوانە ژ کەیفییەتا تەئسیرا ھەوایێ66
مەم و زین/١٨تەفەححوس و تەفائولا دایەئێ ژ رەممالی کەشفا حەقیقەتا وی ئەحوالی وکو خاتەمێ ئاسمانێ فەرتووت مەعنا نما نگینێ یاقووت30
مەم و زین/١٩دەلالەت و تەقریرا رەممالیە ژ بۆ پیرێ موافقی «ما في الضمیر» و موخالفی تەقریرێ106
مەم و زین/٢٠ھەمسوحبەتیا وشاقان ب ھەمخلوەتیا مشتاقان و واقفیا وێیە ل سەر وەقتێ عوشاقان60
مەم و زین/٢١ڤەگەڕیانا دایەئێ ڤ بال دلداران، ئاگەھ کرنا وانە ژ ئسم و رەسمێ برینداران78
مەم و زین/٢٢شفابەخشیا تەبیبەئێ ل دەردێ عەلیلان شەفەقەت و مەرحەمەتا میر ل حالێ زەلیلان162
مەم و زین/٢٣عەرووسیا ستی ژ بۆ تاجدینی تەھیئەئێ ئەسبابێ شاھیە ژ بۆ تەھنییا غەمگینی166
مەم و زین/٢٤مەقالێ ئشتعالێ شەمعێ جەمالێ مەحبووبە، مەقامێ ئنتقالێ ئشتغالێ وسالێ مەتلووبە78
مەم و زین/٢٥وسوولێ کەعبەئێ موراد و تەوافە و حوسوولێ مەقسەدێ مورام و زفافە96
مەم و زین/٢٦حیلەپەروازی و فتنەئەنگیزیا بەکرە ژ حەسەدوەرزیا ل تاجدین، کو بووی سەبەبێ میر نەدا مەمێ زین166
مەم و زین/٢٧نائومێدیا زینێیە ژ دەولەتا وەسلەت و حەزرەتێ دەردەمەندیا وێیە ژ کوربەتا فورقەت و حەسرەتێ112
مەم و زین/٢٨ھەمدەمیا زینێ دگەل غەمان ب سەبەبێ نفاق و نائعتمادیا ھەمدەمان26
مەم و زین/٢٩موعاتەبیا زینێ د گەل ستیێ گازندا حووریێ ژ پەریێ20
مەم و زین/٣٠موکالەمەئێ ھەمرازێ شەمعە موداوەمەئێ خونڕێزی دەمعە26
مەم و زین/٣١بولبولیا زینێیە دگەل پەروانەئێ پەروانیا وێیە دگەل دیوانەئێ30
مەم و زین/٣٢مەجنوونیا مەمێیە ژ عشقا لەیلایێ، وامقیا وییە ژ دەردێ عەزاریێ34
مەم و زین/٣٣مەخاتەبەیا مەمێیە دگەل شەتێ جزیرێ، موجاوەبەیا ژ عشقا بێ نەزیرێ32
مەم و زین/٣٤مەباحسیا مەمێ دگەل بایی ھەواداریا دگەل ھەوایی56
مەم و زین/٣٥موجادەلەیا مەمێیە ب دلێ کول ڕا، موحارەبەیا پەروانەئێ ب بولبول ڕا112
مەم و زین/٣٦چوونا میر زەینەددینە ب سەید و نێچیرێ، ئازادیا مەم و زینە ژ قەید و زنجیرێ72
مەم و زین/٣٧داستانێ بوستانێ جەننەت نشانێ میران کو بوویە «مجمع البحرین»ا عشقا ھەردو دلفەگاران «مطلع النیرین»ا شەوقا حوسنا ھەردو گولعوزاران30
مەم و زین/٣٨رەھائیا زینێیە ژ قەیدا تەعەللوقا ئەغیاران، تەنھایی و تەکەللوما وێیە دگەل بەلگ و داران86
مەم و زین/٣٩تەقازایێ داعیەئێ دیدارێ دلدار و مولاقاتە بۆ مەمێ ژار ژ جەنابێ «واهب المرام» و «قاضي الحاجات»128
مەم و زین/٤٠ڤەگەڕیانا میر و میرزانە ژ شکارێ ب سەرخوەشیا مەمێ و زینێیە ب مەیا دیدارێ ب نێچیریا وانە ژ سەردا ھاتنا میرە د وەقتێ ئێڤارێ96
مەم و زین/٤١ڕابوونا تاجدینە ژ دیوانێ د وێ دەمێ دا، سوھتنا مال و مولکانە د ڕێیا مەمێ دا72
مەم و زین/٤٢ئاگاھیا میر ل عشقبازی و یاریا مەم و زینان ب ئفشا و ئلقایا نەیاران و موزەبزەبینان80
مەم و زین/٤٣سەترەنج بازیا مەمێ و میرە ب شەرتێ دلخواز، ڤەدانا دامێ تەزویرە ژ بۆ کەشفێ راز140
مەم و زین/٤٤خولووسییەت و خەلاسیا مەمێیە د خەلوەتا زندانێ دا ژ سفاتێ د حەیوانی موشارەکەت و موشاکەلەتا وییە ب ئەخلاقێ د رووحانی114
مەم و زین/٤٥مەئیووسیا زینێیە ب سەبەب مەحبووسیا مەمێ، مەئنووسیا وێیە ب غەم و دەرد و ئەلەمێ86
مەم و زین/٤٦تەھەوورا تاجدینە ژ غیرەتا برایی مەشوەرەتا د گەل برانە ل خەلاسیا بێ نەوایی70
مەم و زین/٤٧تەعەسسوب تەدارەکا تاجدین و برانە ب ئەمرێ غیرەتێ سواریا وانە ل ھەسپێ حەمییەتێ44
مەم و زین/٤٨تەدبیرا بەکرە ژ بۆ دەفعا مەزەننەت و عنادێ تەزویرا وییە ژ ترسا فتنە و فەسادێ68
مەم و زین/٤٩نەسیحەتا ساحب غەرەزێ پوڕ مەرەزێ دلکول، بۆ میرێ بێ تەمیزێ سادە دل66
مەم و زین/٥٠روخسەت دانا میرە ل دیتنا دلداری، بێ ھش بوونا زینێیە ژ زەوق و شەوقا دیداری166
مەم و زین/٥١تەوسیە و تەدارەکا زینێیە ژ بۆ سەفەرا ئاخرەتێ، تەھییەئێ ئەسبابێ جھازە ژ بۆ عەرووسیا جەننەتێ138
مەم و زین/٥٢پەشێمانیا میر زەینەددینە ل مەحەببەتا مەم و زینان، مەرحەمەتا وییە ل حالێ نازەنینان، مرنا مەمێیە ب ئاخوفتنا برینان192
مەم و زین/٥٣تەعزیە و ماتەم و مەرسیە و شیوانا مەمێ شەھیدە، مرنا بەکرێ شەقی ب دەستێ تاجدینێ سەعیدە84
مەم و زین/٥٤ئلتماس و ئستدعایا زینێیە ژ بۆ بەکرێ موفسد ڕا عوزرخواھیا وێ یە ژ بۆ ئەوێ مولحد ڕا52
مەم و زین/٥٥تەجھیز و تەکفین و تەدفینا مەمێ مەحروومێ غەمگینە، ھەمنەفەس و ھەمقەفەس بوونا ب فەوتا زینا نازەنین و غەمڕەڤینە156
مەم و زین/٥٦تەسویلێ تەفاوت و ئختلافێ خلقەتە تەمسیلێ تەقازایێ سرشتێ تینەت و فترەتە36
مەم و زین/٥٧مسالێ سەرەنجامێ بەنی ئادەم و مال نە ب حەسەب زاھرێ سوورەتێ حالە بەلکی موتەعەللقێ باتنێ مەعنا و مەوقووفێ مەشییەتێ «ذوالجلاله»120
مەم و زین/٥٨ئسباتێ خەواس و کەمالێ جەوھەرێ عشقە کو کیمیایێ ئەکبەر و گوگرد ئەحمەرە ژ بۆ خودانی لەورا بەھیمی و دوڕندی و شەیتانیێ دکەتە مەلەک د نەفسا ئنسانی62
مەم و زین/٥٩بەیانێ مەراتب و مەدارجێ سولووک و وسوولێ «إلی الله» و مەراسمێ فەنایێ «فی الله» و بەقایێ «بالله»194
مەم و زین/٦٠خاتەمیا کتاب و نامەئێ د سوورەتێ ختابا دگەل خامەئێ ھەرچەند غەرەز خەتم کەلامە لاکن ل موتەکەللمی ئیھامە118